Van oude helden en
nieuwe helden
 
 

 

‘De wijkambtenaar als nieuwe held’. Maar zonder oude helden geen nieuwe helden. Wat kunnen zij leren van hun illustere voorgangers, de eenzame fietsers. Hans Hoogvorst ziet een combinatie van idealen en professionaliteit.

Het valt me altijd weer op dat, als je een aantal wijkmanagers bij elkaar zet, zich vrijwel ogenblikkelijk een geanimeerd gesprek ontwikkelt over het vak en de werksituatie.
Ook afgelopen week, tijdens de reünie van de leergangen wijkgericht werken, duurde het niet lang of het ging over reorganisaties, bezuinigingen en de positie van het wijkgericht werken daarin.
Je vraagt je wel eens af: zijn wijkambtenaren manische kletskousen, zijn ze zo bij hun werk betrokken dat ze er nooit over uitgesproken raken, of is hier sprake van het bekende ei dat in de eigen organisatie niet gelegd kan worden?
Het is zeker is dat wijkambtenaren sterk bij hun werk betrokken zijn. Ook is zeker dat zij vaak een buitenbeentje binnen de organisatie zijn.
Opererend tussen binnen- en buitenwereld wordt de wijkambtenaar voortdurend gevraagd: “ben je nou van het stadhuis of van de wijk?” Voor wijkambtenaren bestaat al lang een legitimatieplicht.
De reacties zijn verschillend. De een wordt van zoveel miskenning van zijn beroep terneergeslagen of onverschillig. Terwijl bij anderen juist een onbedwingbare neiging tot rebelleren wordt opgeroepen.

Terwijl ik dit schrijf speelt het liedje Jimmy van Boudewijn de Groot uit 1973 door mijn hoofd. Het liedje gaat over vader Boudewijn die met zijn kind door de duinen fietst. De eerste regel luidt: “Hoe sterk is de eenzame fietser die kromgebogen over zijn stuur tegen de wind zichzelf een weg baant?”
Mijmerend over de toekomstige loopbaan van het kind zingt de vader verder: “Als hij maar geen voetballer wordt, ze schoppen hem misschien half dood, maar liever dat nog dan het bord voor zijn kop van de zakenman, want daar wordt hij alleen maar slechter van.”
Het kan geen toeval zijn dat een aantal opbouwwerkers destijds besloot om hun beroepsorganisatie “de eenzame fietser” te dopen.
De eenzame fietser werd gezien als een tot de verbeelding sprekende metafoor voor de wereldverbeteraar, die niets moest hebben van competitie, zakenleven en teamwork, maar gedreven door idealen, alle onbegrip en tegenwind kon weerstaan. Heroïsch en tragisch tegelijk.

Maar de wereld is veranderd: fietsen zijn verruild voor auto’s, eenzaamheid is vooral iets van losers geworden. Ontdaan van heroïek en tragiek is de wereldverbeteraar een verschijnsel uit het verleden dat vooral met naïviteit en betweterigheid in verband gebracht wordt.
Ruim dertig jaar na het verschijnen van het liedje van Boudewijn de Groot gaat het vooral over zakelijkheid, SMART geformuleerde projecten, resultaatgerichtheid, productsubsidie en prestatiemeting.
Geheel daarmee in lijn heet de beroepsorganisatie van opbouwwerkers nu heel zakelijk BON ofwel Beroepsvereniging Opbouwwerkers Nederland

Het Landelijk Platform Buurt- en wijkbeheer heeft voor haar tienjarig bestaan als thema de “wijkambtenaar nu en in de toekomst”. Volgens de vooraankondiging ziet Pieter Winsemius, die daar zal spreken, in de wijkambtenaar een “nieuwe held, die een team van ‘wijkmensen’ inspireert en aanstuurt”.
Het kan toeval zijn maar deze week kwam ik waar het over de stedelijke vernieuwing ging al drie keer de term ‘nieuwe helden’ tegen.
Kennelijk is er, nu de oude helden zijn afgedaan, behoefte aan nieuwe helden.

Maar zonder oude helden geen nieuwe helden. Wat kunnen de nieuwe helden leren van hun illustere voorgangers?

Wat mij betreft zijn de helden van de toekomst toegewijde professionals. Waarbij toewijding staat voor betrokkenheid en inzet, welke worden gevoed vanuit maatschappelijke idealen. Anders dan in de tijd van de oude helden is de onderkenning van het belang van professionaliteit. Professionaliteit die ervoor zorgt dat kennis en kunde in de plaats komt van naïviteit, dat zelfbewust gedrag in de plaats komt van dat van Calimero en betweterigheid en dat men held kan zijn zonder eenzame fietser te worden.

Wie wil weten wat er van de oude helden is geworden zou ik aanraden goed om zich heen te kijken, naar verluidt zijn ze nog onder ons. Het gerucht gaat dat ze zich verstopt hebben achter hun computer, waarop zojuist het nieuwe format voor marap, burap, afdelingsverslag, productbegroting of tijdsbesteding is verschenen.
Fluit eens zachtjes het liedje van Boudewijn de Groot. Wie weet lukt het om ze wakker te kussen en tot nieuw heldendom te bewegen.

Hans Hoogvorst is zelfstandig adviseur, opleider, coach en projectleider gebiedsgericht werken. Reacties op dit artikel kunt u mailen naar hanshoogvorst@wxs.nl.